5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun, 6415 sayılı
Terörizmin Finansmanının Önlenmesi Hakkında Kanun ve 7262 sayılı Kitle İmha Silahlarının
Yayılmasının Finansmanının Önlenmesine İlişkin Kanun, suç gelirlerinin aklanmasının,
terörizminin finansmanının ve kitle imha silahlarının yayılmasının finansmanının önlenmesi
amacıyla, bazı özel hukuk (gerçek ve tüzel) kişilerini yükümlü olarak belirlemiş ve bunların
uyması gereken bazı yükümlülükler ihdas etmiştir.
5549 sayılı Kanunun ‘Tanımlar’ başlıklı 2 maddesinde yükümlüler tanımlanmış olup,
Suç Gelirlerinin Aklanmasının ve Terörün Finansmanının Önlenmesine Dair Tedbirler
Hakkında Yönetmeliğin (Tedbirler Yönetmeliği) “Yükümlü” başlıklı 4 maddesinin birinci
fıkrasında ise finansal kuruluşlar ve finansal olmayan belirli iş ve meslekler (FOBİM) grubunda
yer alan yükümlüler sayma suretiyle belirlenmiştir.
5549 sayılı Kanun yükümlülere, “müşterinin tanınması, şüpheli işlem bildirimi, bilgi ve
belge verme, muhafaza ve ibraz, yükümlülük denetimi” gibi bazı yükümlülükler yüklemiş olup,
söz konusu yükümlülüklere ilişkin ayrıntılara Tedbirler Yönetmeliğinde ve diğer ikincil
düzenlemelerde yer verilmiştir.
5549 sayılı Kanun, Kanunda sayılan yükümlülüklere uyulmaması halinde idari ve adli
yaptırımlar öngörmektedir. Kanunun 13 maddesine göre, Kanunun 3, 5 ve 6 maddeleri ile 4
maddesinin birinci fıkrasında kapsamındaki yükümlülüklerden herhangi birini ihlâl eden
yükümlülere idari para cezası uygulanması gerekmektedir. Keza Kanunun 14 maddesine göre
Kanunun 4 maddesinin ikinci fıkrası ile 7 ve 8 maddelerindeki yükümlülükleri ihlâl eden
kişilere adli yaptırım uygulanması gerekmektedir.
Kanunun 11 maddesi ise Başkanlığımızı, yükümlülerin yükümlülüklerine uyumlu
hareket edip etmediğini denetlemekle mükellef kılmıştır. Bu kapsamda Başkanlığımızca
yapılacak denetimlerde yükümlülüklere uyulmadığının tespiti halinde idari para cezaları
uygulanmakta adli ceza öngörülen ihlallerde ise Cumhuriyet savcılıklarına suç duyurusunda
bulunulmaktadır.
Başkanlığımızca bilhassa “kıymetli maden, taş veya mücevher alım satımı yapanlar ile
bu işlemlere aracılık edenler, ticaret amacıyla taşınmaz alım satımıyla uğraşanlar ile bu
işlemlere aracılık edenler, iş makineleri dâhil her türlü deniz, hava ve kara nakil vasıtalarının
alım satımı ile uğraşanlar ile bu işlemlere aracılık edenler” yükümlü gruplarında yürütülmekte
olan yükümlülüklere uyum denetimleri neticesinde, bahse konu mevzuat düzenlemelerine
ilişkin farkındalığın son derece düşük olduğu ve yükümlülük ihlalleri sonucunda karşılaşılan
yaptırımların ise zaman zaman yükümlünün ticari faaliyetlerini sekteye uğratacak boyuta
vardığı görülmektedir.
Bununla birlikte Başkanlığımızca yükümlü gruplarına sadece denetim yapılarak ceza
verilmesiyle yetinilmemekte ve yükümlü gruplarında yükümlülüklere uyum konusunda
farkındalığın artırılması için eğitim ve rehberlik faaliyetlerine büyük önem verilmektedir.
Birlik üyeniz yükümlü kurum ve kuruluşların 5549 sayılı Kanun ve ilgili diğer mevzuat
düzenlemeleri çerçevesinde yükümlülüklere uyumlarının ve farkındalıklarının arttırılması
amacıyla hazırlanan, yükümlü gruplarımızın kullanabileceği örnek dokümanlara yazımız
ekinde yer verilmiş olup, Birliğiniz bünyesindeki odalar vasıtasıyla yükümlülere konuya ilişkin
gerekli bilgilendirmelerin yapılması rica olunur.
