Bakanlığımıza intikal eden muhtelif şikayetlerde üretim tarihinden itibaren otuz gün içinde bozulabilen tarım ve gıda ürünleri arasında yer alan sebze ve meyvelerin konu olduğu ticari ilişkilerde azami ödeme sürelerine uyulmadığı, mevzuata aykırı şekilde prim ve bedel alındığı ve iade işlemi yapıldığı yönünde iddialar yer almaktadır.
6585 sayılı Perakende Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanunun üretici, tedarikçi ve perakende işletmeler arasındaki ticari ilişkilerden kaynaklanan ödemeleri düzenleyen “Ödeme süresi” başlıklı 7 nci maddesinin ikinci fıkrası “Üretim tarihinden itibaren otuz gün içinde bozulabilen tarım ve gıda ürünlerine ilişkin ödemelerin süresi; alacaklının küçük, borçlunun orta veya büyük ölçekli ya da alacaklının orta, borçlunun büyük ölçekli olması durumunda otuz, diğer durumlarda kırk beş günü
geçemez.” hükmünü amirdir. Öte yandan mezkûr Kanunun “Tedarik zincirinde haksız ticari uygulamalar” başlıklı 6 ncı maddesinin birinci fıkrasında üretici, tedarikçi ve perakende işletmeler arasındaki ilişkilerde taraflardan birinin diğer tarafın ticari faaliyetlerini önemli ölçüde bozan, makul karar verme yeteneğini
azaltan veya normal şartlarda taraf olmayacağı bir ticari ilişkinin tarafı olmasına sebep olan faaliyetler haksız ticari uygulama olarak tanımlanmış ve haksız ticari uygulamalarda bulunulması yasaklanmıştır.
Bununla birlikte 6585 sayılı Kanuna dayanılarak hazırlanan Perakende Ticarette Uygulanacak İlke ve Kurallar Hakkında Yönetmeliğin “Tedarik zincirinde haksız ticari uygulamalar” başlıklı 4 üncü maddesinin ikinci fıkrasının (d) bendinde yer alan “d) Aktivite, reklam, dergi, anons ve benzeri şekillerde tanıtım hizmeti veya teşhir ünitelerinde özel konumlandırma hizmeti gibi ürün talebini doğrudan etkileyen herhangi bir hizmet vermediği ve verdiği hizmetin türü, süresi ve/veya sayısını ve hizmet bedelinin tutar ya da oranını sözleşmede belirtmediği halde prim ve bedel almak veyahut mağaza açılışı ve tadilatı, ciro açığı, banka ve kredi kartı katılım bedeli ve başka adlar altında prim ve bedel almak.” ve aynı maddenin üçüncü fıkrasının (ç) bendinde yer alan “ç) 12/C maddesinin birinci fıkrasında belirtilen hızlı tüketim malları (fiyatı tarifeyle belirlenen ürünler) hariç olmak üzere üretim tarihinden itibaren otuz gün içinde bozulabilen tarım ve gıda ürünlerini tesliminden veya mülkiyetinin devrinden sonra satılamadığı gerekçesiyle iade etmek.” fiilleri haksız ticari uygulama olarak nitelendirilerek yasaklanmıştır.
Diğer yandan, sebze ve meyve ticaretini düzenleyen 5957 sayılı Sebze ve Meyveler ile Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanunun 5 inci maddesinin yedinci fıkrasında, teslim alınan malların satış bedeli ile satın alınan malların alış bedelinden kanuni kesintiler dışında başka bir kesinti yapılması yasaklanmıştır.
5957 sayılı Kanuna istinaden yürürlüğe konulan Sebze ve Meyve Ticareti ve Toptancı Halleri Hakkında Yönetmeliğin 34 üncü maddesinin on birinci fıkrasında da toptan veya perakende satmak üzere üretici, üretici örgütü, komisyoncu veya tüccardan mal satın alanların, satın alınan malların alış
bedelinden kanuni kesintiler dışında reklâm, stant, zayi ve diğer gerekçelerle herhangi bir kesinti yapamayacağı; on ikinci fıkrasında da toptan veya perakende satmak üzere mal satın alanların, satın aldığı malların bedelini ilgili mevzuatla öngörülen süre içinde ilgililere ödemek zorunda olduğu hükmü yer almaktadır.
Bu itibarla, sebze ve meyve ticaretinin konu olduğu ticari ilişkilerde 6585 sayılı Kanun, 5957 sayılı Kanun ve anılan Kanunların ikincil mevzuatları kapsamında idari yaptırımla karşılaşılmaması için, tedarik zincirinde haksız ticari uygulama olarak nitelendirilebilecek davranışlardan kaçınılması,
ödemelerin anılan Kanunlarda öngörülen azami sürelere uyularak gerçekleştirilmesi ve bu minvalde gereken dikkat ve hassasiyetin gösterilmesini teminen üyelerinizin anılan mevzuatlar kapsamında uyarılması hususlarında bilgilerini ve gereğini rica ederim.
