Ömrünü Tamamlamış Araçların (ÖTA)

Yönetimine İlişkin Tüzük Taslağı

Malumları olduğu üzere, Avrupa Komisyonu tarafından 13 Temmuz 2023 tarihinde sunulan otomotiv

sektöründe döngüselliği arttırmak için araçların tasarımı, üretimi ve ömrünü tamamlamış araçların (ÖTA)

yönetimini kapsayan Tüzük taslağı yayımlanmıştır.

Söz konusu taslak ile Motorlu Araçlar ve Römorkları ile bunların Aksam, Sistem ve Ayrı Teknik

Ünitelerinin Tip Onayı ve Piyasa Gözetimi ve Denetimi Hakkında 2018/858/EU sayılı Yönetmelik ile Piyasa

Gözetimi ve Denetimine ilişkin 2019/1020/EU sayılı Yönetmelik tadil edilmekte; ayrıca, ömrünü

tamamlamış araçlara ilişkin (end-of-life vehicles-ELV) 2000/53/EC sayılı Direktif ve 2005/64/EC sayılı

Yeniden Kullanılabilirlik, Dönüştürülebilirlik ve Geri Kazanılabilirlik ile ilgili Tip Onayı Direktifi

yürürlükten kaldırılmaktadır.

Bu kez, söz konusu Taslağa ilişkin AB Konseyi müzakere pozisyonu, 17 Haziran 2025 tarihinde kabul

edilmiştir.

Konseyin müzakere pozisyonuna göre:

 Ağır hizmet araçları, iki veya üç tekerlekli motosikletler ve dört tekerlekli hafif araçların da

kapsama dahil edilmesi (Tüzük yürürlüğe girdikten 5 yıl sonra), arabalar ve hafif ticari araçlarda

olduğu gibi, bu araçların parçalarının da sökülebilirliğine imkan verecek şekilde tasarlanması,

üreticilerin döngüsellik stratejisi oluşturması ve çeşitli parçaları etiketlemesi,

 Belirli bazı özel amaçlı araçların da (yolcu veya yük taşımak dışında belirli işlevler için

tasarlanmış motorlu araçlar, örn: mobil vinç, itfaiye aracı, ambulans) döngüselliği ve işleme

faydalarını daha da artırmak amacıyla düzenleme kapsamına dahil edilmesi,

 Her kullanılmış araç mülkiyeti değişikliğinde, satıcının aracın bir kullanım ömrünü tamamlamış

araç (ÖTA) olmadığını kanıtlayan belgeleri sunmasının gerekmesi, bireyler arasındaki satışlar için bu

gerekliliğin geçerli olmaması ancak çevrim içi gerçekleştirilen satışlar için geçerli olması, (Yüksek

riskli durumlar olarak kabul edildiği için)

 Kullanım ömrünü tamamlamış araç (ÖTA) tanımının netleştirilmesi, bir aracın ÖTA olup

olmadığını belirlemek için değerlendirilecek bağlayıcı ve yönlendirici kriterleri içeren Ek I’in önemli

ölçüde değiştirilmesi,

 Özel kültürel öneme sahip araçlar ile yeniden yollarda kullanılmak üzere restore edilen eski

otomobiller için muafiyetler getirilmesi,

Araçlardaki geri dönüştürülmüş plastik oranının kademeli olarak %25’e çıkarılması, (Tüzük

yürürlüğe girdikten 6 yıl sonra %15, 8 yıl sonra %20, 10 yıl sonra %25)

 Geri dönüştürülmüş plastik arzında bir yetersizlik veya fiyatlarda aşırı artış olması durumunda,

Komisyonun bu hedeflerden geçici muafiyetler belirleme ve Komisyonun bir fizibilite çalışması

gerçekleştirmesinin ardından plastik dışındaki farklı geri dönüştürülmüş malzemeler için de asgari

oranlar belirleme yetkisine sahip olması (çelik, alüminyum ve kritik hammaddeler),

 Hem AB içindeki hem de üçüncü ülkelerdeki geri dönüşüm tesislerinden elde edilen geri

dönüştürülmüş plastik tanımında yer alan, tüketim sonrası atığın (post consumer waste), asgari geri

dönüştürülmüş içerik hedeflerine sayılabilmesi için, bu tesislerin insan sağlığı, çevre ve iklim

koruma açısından AB standartlarına eşdeğer koşulları sağladığını ve kapsamlı bir atık yönetim

stratejisine sahip ülkelerden temin edildiğini doğrulayacak Birlik içinde geçerli veya uluslararası

sertifikalı (ISO 19011:2018 veya ISO/IEC 17020:2012 gibi) üçüncü taraf denetimlerine tabi

tutulması, (Üçüncü ülkelerde geri dönüştürülen malzemelere ilişkin eşdeğer koşullar ve denetimlerin,

Tüzük yürürlüğe girdikten 48 ay sonra uygulanması önerilmektedir)

 Üreticilere yönelik yükümlülükler kapsamında, araçlar için döngüsellik stratejisinin araç modeli

bazında değil, araç kategorisi (otomobil, minibüs vb.) bazında belirlenmesi, ayrıca Dijital

Döngüsellik Araç Pasaportu’nun, geri dönüştürülmüş içerik oranı, kurşun, cıva, kadmiyum gibi

tehlikeli maddeler içeren parçalar, döngüsellik stratejisi ve yedek parça konumları gibi bilgileri

içerecek şekilde AB mevzuatları kapsamında oluşturulan diğer benzer pasaportlarla daha uyumlu

hale getirilmesi,

 Genişletilmiş Üretici Sorumluluğu (GÜS) ücretinin hesaplanmasıyla ilgili olarak, bu ücretin

toplama noktasından işleme tesisine kadar nakliye masraflarını kapsaması ve üreticisi tespit

edilemeyen (veya artık var olmayan) araçlara ilişkin maliyetlerin, üreticilerin pazar payları oranında

üstlenmek zorunda olması,

 Ağır hizmet araçları ve motosikletler için genişletilmiş üretici sorumluluğunun (GÜS), Komisyon

önerisinden farklı olarak yalnızca toplama ve kirleticilerden arındırma (depollution) aşamalarını

değil, yolcu arabaları ve hafif ticari araçlarda olduğu gibi tüm işleme zincirinin maliyetlerini de

kapsaması,

 Kullanım ömrünü tamamlamış araçların (ÖTA), yetkili bir işleme tesisine (Authorised Treatment

Facility- ATF) veya bir toplama noktasına teslim edilmesi ve çevreye zarar vermeyecek şekilde nasıl

işleme tabi tutulmasının belirlenmesi, (Depolama, zararlı sıvıların ve parçaların çıkarılması dahil

olmak üzere kirletici unsurların bertarafı (depollution) ve bunların belirli bir zaman diliminde

tamamlanması zorunluluğu, aracın parçalanması (shredding) işlemleri)

 ÖTA’ların diğer atık türleriyle birlikte karışık bir şekilde parçalanmasının (mixed shredding)

yasaklanması (Parçaların belirli kalite kriterlerini ve limit değerlerini karşılaması durumunda

istisna uygulanabilecektir.)

 Kayıp araç sayısınının azaltılması için, yalnızca AB’den trafikte kullanılabilir (roadworthy)

araçların ihraç edildiğini doğrulamak için gümrük kontrollerinin tamamen otomatik hale getirilmesi

ve mevcut risk yönetimi ilkelerine dayanmaya devam etmesi,