Bakanlığımıza iletilen tüketici şikayetlerinden; lokanta restoran gibi yiyecek ve içecek
hizmeti sunulan işletmelerde; aynı türden ürünün farklı usul ve ölçüler ile farklı fiyatlardan
sunulduğu durumlarda, tarife ve fiyat listelerinde ürünlerin gramaj bilgisinin yer almaması
sebebiyle, tüketiciler tarafından sağlıklı bir fiyat karşılaştırması yapılamadığı ve bu eksik
bilgilendirme nedeni ile mağdur edildikleri anlaşılmıştır.
Yapılan değerlendirme sonucunda yiyecek ve içecek hizmetinde faaliyeti gösteren
işletmeler arasında en fazla sayıda işletmeye sahip ve tüketici tarafından en fazla tercih edilen
ürünlerin başında döner, iskender ve hamburger ürünlerinin olduğu görülmektedir.Tüketiciye
sunulan söz konusu ürünlerin gerek hızlı servis edilmesi gerekse ekonomik olmaları nedeniyle
ülke genelinde yaygın olarak tüketildiği bilinmektedir.
Ancak, son dönemlerde lokanta ve büfe zincirleri gibi işletmelerce, geleneksel satış
yöntemi olarak, ağırlığı ölçülerek satışa sunulması gereken dönerin, “Döner Sandviç, Ekmek
Arası Döner, Dürüm Döner, Servis Döner vb” isimler altında farklı fiyatlarla, iskender ve
hamburger ürünlerinin ise farklı porsiyonlarda satışa sunulduğu ancak gramaj bilgisine yer
verilmemesi nedeniyle fiyat karşılaştırmasının yapılamadığı ve tüketicinin eksik bilgilendirildiği
anlaşılmaktadır.Bu nedenle söz konu üç ürün özelinde tüketici mağduriyetlerinin önüne
geçilmesi adına önlem alınması gereği hasıl olmuştur.
Fiyat etiketine ilişkin düzenlemeler 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında
Kanun’un “Fiyat etiketi” başlıklı 54 üncü maddesinde ve Fiyat Etiketi Yönetmeliği’nde yer
almaktadır. Temel amacı “perakende olarak satışa sunulan mal ve hizmetlerin etiket, tarife ve
fiyat listelerinin şekli, içeriği, kullanılması ile indirimli satışlara ilişkin usul ve esasları
düzenlemek” olan Yönetmelik, tüketicilerin ekonomik çıkarlarının korunması ile doğru ve
eksiksiz olarak bilgilendirilmesi açılarından önem arz etmektedir.
Bilindiği üzere yiyecek ve içecek hizmeti sunulan işyerlerinde satışa sunulan ürünler
6502 sayılı Kanun kapsamında “hizmet” tanımı kapsamında olup, söz konusu Yönetmeliğin
“Etiket bulundurma zorunluluğu” başlıklı 5 inci maddesinin yedinci fıkrasında yer alan
“Hizmetlerin tarife ve fiyatlarını gösteren listeler de bu madde hükmüne göre düzenlenerek asılır.
Hizmetlere ilişkin tarifelerde hizmetin ayırıcı özelliği, tüm vergiler dâhil satış fiyatı ve bu fiyatın
uygulanmaya başlandığı tarihin belirtilmesi yeterlidir.” hükmü gereği söz konusu tarife ve
listelerde bu sayılan üç unsurun aranmasının yeterli olduğu kabul edilmektedir.
Bu kapsamda, aynı satıcı tarafından aynı marka ve özellikte üretilmiş malların gramaj
yönünden farklılaştırılarak satışa sunulması halinde tüketicinin gramaj bilgisi hususunda doğru
ve eksiksiz bilgilendirilmesini sağlamak adına, malın ayırıcı özelliği olarak gramaj bilgisine yer
verilmesi mümkün bulunmaktadır.
Nitekim, ticari teamül ile yerleşmiş satış usulü olarak, ağırlığı ölçülerek ve farklı
gramajlarda satılan döner ürünü ile iskender ürünü ve yaygın olarak tercih edilen hamburger
ürününü farklı gramaj ve usullerde satışa sunulmaktadır.Bu kapsamda tüketicilerin ekonomik
çıkarlarının korunması, doğru ve eksiksiz olarak bilgilendirilmesi ile tüketici mağduriyetlerinin
önüne geçilmesini sağlamak amacıyla; tarife ve fiyat listelerinde ürünlerin ayırıcı özelliği olarak
gramaj bilgilerinin yer alması önem arz etmektedir.
Bu doğrultuda, yiyecek ve içecek hizmeti sektöründe söz konusu üç ürünün satışını
yapan Kuruluşunuz üyelerine, yapılacak tarife ve fiyat listelerindeki denetimlerinde idari para
cezası ile karşı karşıya kalmamaları için, tesis ettikleri işlem ve uygulamalarının ticari teamül ile
yerleşmiş satış usullerine uyumlu hale getirilmesi gerektiğine ilişkin hususlarda
verilmesinin uygun olacağı değerlendirilmektedir.
